سنگ نما رومی چیست؟ همه چیز در مورد سنگ نما رومی

سنگ نما رومی یکی از مهم‌ترین، زیباترین و تاثیرگذارترین عناصر معماری کلاسیک در جهان است؛ که امروزه در ساختمان‌های معاصر، به‌خصوص در ایران، به عنوان یک ابزار برجسته‌سازی در نمای خارجی ساختمان، به منظور اعطای زیبایی، جلال و شکوه ساختمان، از آن استفاده می‌شود.
نما رومی سنگ تزئینی و فاخری است که با دقت بسیار بالایی، به منظور افزایش جذابیت و شکوه در نمای ساختمان، مورد استفاده قرار می‌گیرد. سنگ نما رومی در ایران از محبوبیت بالایی برخوردار است؛ زیرا ایران کشوری است با تاریخ و فرهنگ غنی و پرافتخار، و استفاده از آن در ایران، به عنوان یک نشانه از حفظ و نگهداری فرهنگ و تاریخ گذشته به‌شمار می‌رود، و معماری و هنر ساختمان‌سازی در ایران را متحول می‌سازد.
تاریخچه پیدایش و ظهور سنگ نما رومی
استفاده از سنگ نما رومی در سده‌های قبل از میلاد، از امپراتوری روم باستان تا شکوفایی دوران رنسانس (عصر نوزایی)، ادامه داشته است. در دوران امپراتوری روم استفاده از سنگ نمای رومی در قرن هشتم قبل از میلاد، به عنوان نماد و عنصر شکوه و جلال، به‌ نمای ساختمان‌ها اضافه شد. به دلیل وسعت زیاد امپراتوری روم، امپراتوران برای به نمایش گذاشتن قدرت و ثروت خود، در طراحی‌ نمای ساختمان‌هایی چون: بناهای عمومی، حمام‌ها، خانه‌های خصوصی و تئاترها، از سنگ نما رومی استفاده می‌کردند.
در دوران رنسانس، به دلیل بازگشت هنر و فرهنگ روم باستان، در هنر معماری اروپا، به‌خصوص در شهر فلورانس، معماران از سنگ نمای رومی برای طراحی ساختمان‌ها، الگوبرداری کردند.حال که تاریخ پیدایش سنگ نما رومی در اروپا را دانستیم، بهتر است به کشور خود بازگردیم و بدانیم سنگ نمای رومی از چه زمانی به ایران آمد.
تاریخچه پیدایش سنگ نما رومی در ایران
در دوران حکومت اشکانیان و ساسانیان، ایران تحت نفوذ حکومت رومیان بود، به همین علت ورود سنگ نما رومی در ایران، به دوران جنگ‌های ایران و روم، و تاثیرات معماری، هنر و فرهنگ روم باستان بر ایران، بازمی‌گردد. در دوران صفویه، به‌ویژه در زمان حکومت شاه‌ عباس، سبک معماری و هنر رومی، الگویی برای معماران ایران بود که در ساخت بناهای تاریخی، کاخ‎‌ها ، عمارت‌ها و همچنین ساختمان‌های عمومی، با به‌کار بردن سنگ نما رومی، طراحی و به‌کار برده می‌شدند. در شهرهای اصفهان، شیراز، تبریز و کاشان، شاهد این بناهای تاریخی باشکوه، از آن دوران هستیم.در زمان حکومت قاجار، به‌خصوص در زمان سلطنت ناصرالدین شاه، استفاده از سنگ نمای رومی، به اوج خود رسید، و استفاده از آن به عنوان ابزار دکوراتیو، در ساخت ساختمان‌های مدرن و تاریخی و به عنوان عنصری برای زیباسازی و زینت‌ بخشیدن به ساختمان، ادامه پیدا کرد.امروزه نیز، به دلیل جلوه‌ای که دارد و شکوه و جلال بی‌نظیرش، که به نمای ساختمان می‌بخشد، و همچنین به منظور داشتن ظاهری مشابه ساختمان‌ها و بناهای تاریخی روم باستان، و تلفیق معماری مدرن، در ایران از جایگاه بسیار بالایی برخوردار است؛ به‌خصوص اینکه از سنگ نما رومی ساده و سفید، بیشتر استفاده می‌شود.
انواع سنگ نما رومی از لحاظ جنس
سنگ نما رومی از نظر جنس سنگی که در آن به‌کار رفته، در انواع مختلفی فرآوری می‌شود. که هرکدام دارای ویژگی و خصوصیاتی هستند و کاربردهای مختلفی نیز دارند. که در ادامه با این سنگ‌ها آشنا می‌شوید:
سنگ تراورتن سفید، کرم، عسلی و شکلاتی سنگ مرمریت کرم سنگ ترامیت سنگ لایمستون دلیل انتخاب این سنگ‌ها، زیبایی چشمگیر، استحکام و طول عمر بالا، قابلیت چسبندگی زیادی که دارند، مقاوم در برابر نور خورشید و… است.
عناصر بکار رفته در سازه با سنگ نما رومی
برای خلق یک ساختمان با سنگ نما رومی باشکوه و مجلل، از عناصر زیادی استفاده می‌شود، که موجب شده جلوه خاصی به نمای ساختمان‌ها بدهد. استفاده از ستون‌های تزئینی و وجود کتیبه، قاب و همچنین قوس‌های منحنی با قطرهای مختلف، که با تقارن بسیار زیبا در کنار هم قرار گرفته‌اند، به هرچه زیباتر کردن و جلوه بخشیدن به نمای ساختمان کمک می‌کند. در زیر به تعدادی از این عناصر و جایگاه آن‌ها در تزئین سنگ نمای رومی، اشاره می‌کنیم:
ستون‌ها (Column): عناصر اصلی، مهم و رایج در طراحی سنگ نما رومی هستند، که در انواع مختلفی مانند دوریک (دایره‌ای)، یونانی و مربع هستند. سرستون‌ها (Capital): به بخش بالایی یک ستون گفته می‌شود که دارای انواع طرح‌های مختلف مانند: کله قوچی، گلبرگی و تخت گلبرگی هستند. پاستون‌ها (Pedestal): به قسمت زیرین یک ستون گفته می‌شود، که بیشتر در طرح رینگی ساده و به عنوان پایه برای ستون‌ها استفاده می‌شود. قوس‌ها (Arch): آرک‌ها نیز جزء اصلی سنگ نما رومی است که به قوس‌ها و تاج‌هایی گفته می‌شود که ازستون‌ها پشتیبانی می‌کند و شکل زیبایی به نما می‌دهد، و در انواع مختلف آرک تک، آرک دوگانه و آرک چندگانه، ساخته می‌شوند. کیله (Keystone): به سنگ مرکزی که در بالای آرک می‌گذارند، گفته می‌شود، که به عنوان یک پشتیبان مهم در ساختمان عمل می‌کند. براکت‌ها (Brackets): براکت‌ها معمولا در انواع مجسمه‌ای و تزئینی به اشکال مختلف حروف‌چینی، گل، حیوانات و موتیف‌های هنری دیگر هستند که به صورت عمودی بر روی ستون‌ها یا پایه‌ها نصب می‌شوند. نرده سنگی (Balustrade): یک عنصر پشتیبان و زیبا است که معمولاً به‌صورت تزئینی بر روی پله‌ها، سطوح بالا در نما استفاده می‌شوند. قرنیز سنگی (Architectural Cornice): به عنوان یک پشتیبان برای یک سطح افقی در بخش بالایی دیوارها، کنار پنجره‌ها و درب‌ها در ساختمان‌ها به کار می‌رود. انواع مجسمه‌ و تندیس‌های به‌کار رفته در سنگ نما رومی سنگ نما رومی هنری متنوع و پیچیده است که از طیف‌های گسترده و فراوان از نمادها و عناصر تشکیل شده است. که در ادامه برخی از آن‌ها را بیان می‌کنیم:
حیوانات: در طراحی سنگ نمای رومی کاربرد زیادی دارد، و سمبل شجاعت و قدرت است. رایج‌ترین حیوانات به‌کار برده شده عبارتند از: قوچ، شیر ، عقاب، اسب، گرگ و گاو شخصیت‌های تاریخی: شخصیت‌هایی اعم از: جنگجویان، پادشاهان و امپراتورها، افراد برجسته و همچنین مقامات دولتی. موجودات اساطیری: استفاده از موجودات اساطیری مانند: ققنوس و اژدها، در سنگ نما رومی، رایج است. خدایان و الهه‌ها: در سنگ‌نگاری از خدایان و الهه‌ها، که هر کدام از آن‌ها نماد خاصی دارند، به تصویر کشیده می‌شدند. نمادهای هندسی: نمادهای هندسی مانند: مربع، دایره و مثلث، فراوان استفاده می‌شده است. نمادهای گیاهی: که شامل: گل‌ها، درختان، شاخه‌ها و برگ‌ها است. کاربردهای سنگ نما رومی
همانطور که ملاحضه کردید، سنگ نما رومی یکی از مهم‌ترین و اصلی‌ترین عنصر معماری کلاسیک در ایران است. ساختمان را مجلل، زیبا و لوکس نشان می‌دهد و باعث می‌شود انسان به طرز حیرت‌آوری، شیفته این نمای زیبا و فاخر شود. سنگ نمای رومی کاربردهای مختلفی دارد، که چند نمونه از کاربردهای آن را دسته‌بندی کرده‌ایم و در اختیار شما قرار می‌دهیم:
زیبایی بخشیدن به ساختمان: استفاده از سنگ نمای رومی، ساختمان را باشکوه و مجلل‌تر نشان می‌دهد. همچنین به دلیل اینکه در نما رومی سنگ‌ تراورتن و مرمر به‌کار رفته است، ساختمان، جلوه قابل توجهی نیز دارد. الهام‌بخشی به طراحی معماری معاصر: نمادها و الگوهای سنگ نما رومی، اغلب یک منبع الهام برای معماران و هنردوستان صنعت ساختمان‌سازی در ایران بوده است، تا بتوانند از آن برای طراحی ساختمان‌های جدید، استفاده کنند. جلب توجه عابرین: به‌کارگیری از سنگ نما رومی در ساختمان، همیشه باعث تحسین و تمجید عابرین و بینندگان آن شده است. نشانه‌گذاری و حفاظت: سنگ نما رومی به عنوان یک نشانه و نماد از هنر و فرهنگ گذشته است، و استفاده از آن باعث حفظ و پاسداری از این هنر و فرهنگ غنی می‌شود. به‌کارگیری در معماری و طراحی داخلی: با به‌کارگیری نمادهای سنگ نما رومی مانند: ستون‌ها، آرک‌ها، کاشی‌ها، قوس‌ها و…، می‌توان نمای داخلی ساختمان را نیز زیباتر جلوه داد.به طور کلی، سنگ نما رومی، سمبل زیبایی و شکوه است، و به عنوان عنصری تاریخی و هنری در معماری ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد. معایب و مزایای سنگ نما رومی
سنگ نما رومی درکنار مزایای فوق‌العاده‌ای که دارد، معایبی نیز دارد که از چشم، پوشیده نیست و مانند دیگر مصالح و ابزارهای به‌کار رفته در ساختمان، دارای مزایا و معایبی است، که به صورت مجزا به آن‌ها می‌پردازیم:
مزایای سنگ نما رومی
زیبایی: زیبایی چشمگیر و فضای کلاسیک‌گونه سنگ نمای رومی، آن را از دیگر ساختمان‌ها متمایز می‌کند. استحکام: مقاومت بالا و استحکام آن در برابر تغییرات آب‌وهوایی، ستودنی است. طول عمر: طولانی بودن عمر آن باعث شده بسیاری از معماران در فکر ساختن ساختمان‌هایشان با این نمای جذاب باشند. نوع سنگ: استفاده از سنگ‌های مرغوب و باکیفیت و زیبا مانند: سنگ تراورتن، مرمریت و لایمستون که بسیار بادوام و مقاوم هستند. تاریخ، هنر و فرهنگ: سنگ نما رومی قدمت چندین هزارساله دارد، و برای پاسداری از این هنر و فرهنگ تاریخی، به‌کار گرفته می‌شود. الهام‌بخشی: منبع الهام معماران و طراحان، برای ساخت ساختمان‌های جدید و مدرن، و تلفیق آن با معماری کلاسیک است. معایب سنگ نما رومی
هزینه ساخت: ساخت و نصب و نگهداری سنگ نمای رومی بسیار هزینه‌بر است، و این‌کار برای برخی مالکان و کارفرمایان ساختمان، دشوار و گران است. زمان‌‌بر بودن: نسبت به سایر روش‌های به‌کار رفته در ساختمان، زمان بیشتری برای اجرای آن لازم است. نگهداری: نیاز به رسیدگی منظم دارد تا دچار فرسودگی نشود. محدودیت فضا در ساختمان: در ساختمان‌های کوچک مورد استفاده قرار نمی‌گیرد و باعث می‌شود از طراحی‌های خلاقانه نیز، جلوگیری شود.
در آخر باید گفت که استفاده از سنگ نما رومی معایب و مزایای خودش را دارد. که با توجه به شرایط ویژه در هر پروژه ساختمانی، باید خیلی دقیق و موشکافانه، مورد بررسی قرار گیرد.